Բանավեճ կրոնական հանդուրժողականության թեմայով

ԲԱՆԱՎԵՃ ԿՐՈՆԱԿԱՆ
 ՀԱՆԴՈՒՐԺՈՂԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
ԹԵՄԱՅՈՎ

ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան փետրվարի առաջին շաբաթը հռչակել է Միջկրոնական ներդաշնակության համաշխարհային շաբաթ: Այս առիթով փետրվարի 8-ին ՄԱԿ-ի երևանյան գրասենյակում կազմակերպվել էր քննարկում-բանավեճ`կրոնական հանդուրժողականության թեմայով: 

Բանավեճը վարում էր Հայաստանի հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանը: Քննարկմանը մասնակցում էին 60-ից ավելի երիտասարդներ,որոնց մեջ կային տարբեր կրոնական կազմակերպությունների, ինչպես նաև ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներ: Ավետիք Իշխանյանի գնահատմամբ`կրոնական հանդուրժողականության թեման Հայաստանում շատ հրատապ է, անհանդուրժողականության այս մթնոլորտը կարող է վտանգավոր լինել և նույնիսկ նպաստել ազգի պառակտմանը,կարծում է իրավապաշտպանը:

«Տպավորությունս այնպիսին է, որ այն ճանապարհը, որ անցել է Եվրոպան մինչև 20-րդ դար,մենք կարծես թե նոր ենք անցնում այդ ճանապարհը, սա արդեն նման է խորը միջնադարին,խավարին, որտեղ մարդկանց ստիպում էին հավատալ միայն մի բանի, հավատաքննություն էր իրականացվում: Իհարկե, ժամանակները փոխվել են, հիմա խարույկի վրա  որևէ մեկին չեն բարձրացնում,բայց, ըստ էության, այդ հալածանքներն ու բանավոր խոսքը նույնպես կարող են շատ ուժեղ խոցել մարդկանց: Դա կարող է հիմք հանդիսանալ նաև արտագաղթի համար,արդյոք մենք դա պետք է թույլ տանք»,-նշում է Ավետիք Իշխանյանը:

Խդր Հաջոյան

Իսկ Եզդիների ազգային միության նախագահի առաջին տեղակալ Խդր Հաջոյանը նշում է, որ Հայաստանը թեև այն պետություններից է, որտեղ եզդի ազգի համար մշակույթի և կրոնական ոլորտում զարգացման մեծ հնարավորություններ են ընձեռվել,սակայն խտրականության դեպքեր, այնուամենայնիվ, լինում են. «Խոսքը վերաբերում է ոչ այնքան կրոնական պատկանելությանը, այլ այն  կարծրատիպերին, որ  կան Հայաստանում եզդիների վերաբերյալ:  Եզդիների ազգային միությունը այժմ քայլեր է ձեռնարկում այդ կարծրատիպերը կոտրելու համար»:


ՄԱԿ-ի երևանյան գրասենյակի հանրային տեղեկատվության վարչության տեղեկատվության գծով պատասխանատու Արմինե Հալաջյանը նշում է, որ երիտասարդների հետ տարբեր թեմաներով նմանատիպ քննարկումներ նախատեսում են կազմակերպել նաև հետագայում:
հղում`
http://www.armhels.com/index.php?id=1739&menu1=13&menu2=13

Read More

Հանդիպում

2010 թվականի նոյեմբերի 15-ին Աշխարհի Եզդիների Ազգային Միության նախագահ Ազիզ Թամոյանը ջերմ բարեկամական մթնոլորտում հանդիպում ունեցավ Հայաստանի Հանրապետությունում Բուլղարիայի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան պարոն Թոդոր Ստայկովի, դեսպանի օգնական տիկին Մարիա Թադևոսյանի և Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության (ԵԱՀԿ) մարդու իրավունքների հարցերով պատասխանատու պարոն Վլադիմիր Չունտուլովի հետ, քննարկվեցին մի շարք հարցեր, խոսվեց նաև Օսմանյան բռնապետության ներքո ապրող հայ, բուլղար, հույն, եզդի, ասորի ժողովուրդների ցեղասպանության պատմության մասին, միաժամանակ արծարծվեցին հայաստանաբանակ եզդիների հետ կապված մի շարք խնդիրներ, հիմնականապես կրթամշակութային հարցերին վերաբերվող:

Read More

ԷՐԵԲՈՒՆԻ - ԵՐևԱՆ Համերգ

ԷՐԵԲՈՒՆԻ - ԵՐևԱՆ

Էրեբունի-Երևան 2792 ամյակի կապակցությամբ Երևանի քաղաքապետարանի կողմից, Ազգային Ժողովի մարդու իրավունքների հանրային ծառայությունների փորձագետ, քաղաքապետարանի նախկին աշխատող Սիաբանդ Բաքոյանի նախաձեռնությամբ հոկտեմբերի 10-ին 2010 թվականի կազմակերպվեց համերգ:

Համերգի կազմակերպիչ, ազգային փոքրամասնությունների մշակույթի խորհրդի նախագահ, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ` Ռազմիկ Խոսրոյեվ: Այս ծրագիրը արդեն երրորդ տարին է ինչ գործում է:


Համերգին մասնակցում էին Հայաստանում ապրող 11 ազգային փոքրամասնություններ` եզդիներ, ասորիներ, ռուսներ, լեհեր և այլն: Միջոցառումը սկսվեց ժամը 3-ին` ազգային փոքրամասնությունների գեղեցիկ համարներով:

Եզդիական համայնքը ներկայացնում էին Ազիզ Թամոյանի անվան պարի անսամբլի գեղարվեստական ղեկավար Խըդըր Հաջոյանը, պարի անսամբլի պարուհի Բելլա Հաջոյանը, ինչպես նաև եզդիների վաստակավոր երգիչ Համիկ Թամոյանը, ովքեր ներկայացան եզդիական ազգային երգ-պարով:

Նման միջոցառումների շնորհիվ հնարավորություն է լինում ճանաչել տարբեր ազգերի մշակույթը, ինչպես նաև բոլորին ցույց տալ քո մշակույթը:

Ազգային փոքրամասնությունները իրենց գեղեցիկ համարներով շնորհավորեցին Էրեբունի-Երևանի 2792 ամյակը, շնորհակալական խոսքեր հայտնեցին Երևանի քաղաքապետ Գագիկ Բեգլարյանին, նման կարևոր միջոցառում կազմակերպելու համար, ինչպես նաև միջոցառման կազմակերպիչներին:

Read More

Եզդիների Ցեղասպանությունը 1915-1918 թթ.

Ãåíîöèä åçèäñêîãî íàðîäà â Îñìàíñêîé Òóðöèè â 1915-1918ãã

   Êàðòèíà óáèòûõ ïî òåððèòîðèàëüíûì îáëàñòÿì ñëåäóþùàÿ:

1. íàñòîÿùåì ñåâåðíàÿ ÷àñòü Èðàêà â ñîñòàâ êîòîðîãî âõîäÿò Ñèíäæàð (Øèíãàë), Ñèíóí, Ãîáàë, Äãóð, Ãàëè Àëè Áàãå, Äãîê, Çîðàâà, Êàðñå è Áàðå, Ñèáà, Òëçaôå, Òëçàñå, Õðáàäý, Êàâàëà, Ãðçàðê, Ðìáóñè, Øàðîê, Òëêàçàá, Òëáàíòà, Êîäæî, Õîòìè, Ðíäàâà, Àìàäèà.  âûøåóêàçàííûõ ñåëàõ áûëî óáèòî îêîëî 200.000 åçèäîâ.

2.             ïîëÿõ Õàíàñîðè (Õàâàñîðè) øòàòà Âàíà Çàïàäíîé Àðìåíèè ïîãèáëî îêîëî 100.000 åçèäîâ. Åùå 100.000 ïîãèáëî â áëèçëåæàùèõ ñåëàõ: Àâàõ, Àõóðèê, Àäæàëè, Àð÷àê, Áåãðè, Àâàñè, Áåäæàðèìî, Áåðòèñ, Ãèàäèí, Òîíäóðìà, Çåâà, Äåðäæàìàäà Æåðèí, Äåðäæàìàäà Æîðèí, Äóàâàí, Õíäè, Ýðäæèñ (Àð÷åø), Òîíäóðàê, Õà÷àí, Õîäæîõøëàê, Õàñàìèàèí, Êóäæàïíàð, Êàðàêàÿ, Êèàòî, Êîëçîò, Êþ÷åê êåé, Ìåðâàíý, Ìîëëàõàñàí, Ìó÷à, Ìóðàäèí, ßðìðêà, Íîøàð, Øàõìàíèñ, Øåðåôõàíý, Øèêåôòè, ×àëäðàí, ×ðàõ, ×èáóõëó, Ïøèêóìáàò, Äæàíèê, Ñàðàé, Òèìàð, Óòý, Îðåíý ó äð.

3.            Ìóø (Êàâàíå êåðý), Àâàõýå, Äèàðáåêèð (Äàøòà Áøåðè), Ìàðäý Õàçàëèå (Õàðçà), Äæçèð øòàòîâ Àçêà Æåðèí, Àçêà Æîðèí, Àëêà, Áàçèäàíý, Áàñìóòý, Áàõèñ, Áåðêëý, Ãàëèå Çèëàí, Ãåäóêý, Äóøà, Åðåä, Çàõîðàý, Çåèê, Çåðèíý, Õíóñ, Êàõàðèíý, Êàâðçîå, Êîáîëäîð, Êîðõý, ×íåðèíà, Àäóíà, Àäæðý, Àñêòèâà, Ìàéìóíèå, Øìçý, Øêàâòà, Äæíàñêàð, Ðàìý, Ôðêèðà è â äð. Ñåëàõ áûëî óáèòî 60.000 åçèäîâ.

4.            Øòàò Ýðçðóì (ïðîâèíóöèÿ Áàÿçåò - Àëàøêåðòà), Îðòëà, Äèàäèí è â äð. ìåñòàõ áûëî óáèòî 5.000 åçèäîâ.

5.            Ðàéîí Êàðñà: â óùåëüå Àëàäæàé ïðîâèíöèè Êàðñà Îçðëó (Îãóçëó) áûëî óáèòî îêîëî 5.000 åçèäîâ.

6.            Ðàéîí Êàðñà: òåððèòîðèÿ Êàêàèçìàíè Êîëïý (Êîõá) ïðîâèíöèè Êàõâàçíè áûëî óáèòî îêîëî 3.000 åçèäîâ.

7.             ïðîâèíöèè Äèãîðè ðàéîíà Êàðñà, 70 ñåë: Àëàøãð, Àëàøêåðò, Àìàíêîé, Àìàí÷àèð, Àéëàñèíäæî, Ñêàð, Áàéðàìêîì, Áàäæàëè, Áàøêåíäèêâåð, Áèëèõàìåä, Òîãîðìàñ, ïðîâèíöèÿ Äèãîåà (Òýêîðà), Äóçãåëè, Òîõóáóð, Õàðàáà, Äèãàð, Õàòáà, ×èáóõëå, Êþíäî, Õàñàíäæàí, Íîêà, Øàíäðõãëè, Ñóñóë, Òàøíèêà Åçäèêà, Òóçàê, Óëèêàíä, Ïàìàðäæèê è â äð. Ñåëàõ 9.000 åçèäîâ íàñèëüíî ïðèíÿëè èñëàì.

8.            Ïðîâèíöèÿ Èãäèðà ðàéîíà Ñóðìàëó: Õàðôàëó, Àë÷àëó, Áàø Ñèíàê, Áàíäàìóðàä, Ãaëè, Ãÿðìàøâý, Äàìñõàí, Çàðèáõàí, Çîðý, Õàíý, Õðáåñîð, Êàðàõòèí, Êàðàêó, Êó÷, Ìàõñóäÿ, Ìàäæðè, Øåõåðè, Òàóøàí, Ñàèáëàõ, Òàøêîðïè, Êàëî è äð.. Áûëî óáèòî îêîëî 10.000 åçèäîâ.

9.             1918ã. âî âðåìÿ ïåðåõîäà ðåê Àðïà÷àé (Àõóðÿí) è Àðàêñ óòîíóëî è ïîãèáëî îò ãîëîäà îêîëî 4.000 åçèäîâ.

10.         Çàïàäíÿÿ Àðìåíèÿ, ðàéîí Àïàðàí: Àëàãÿç, Ãóíäàêñàç, Êîðáëàõ, Ñåíãÿð, Ïîøò, Äæàìøëó, Âåðõíèé Ìèðàê è Íèõíèé Ìèðàê, Ãóðóáîãàç, Äæàðäæàðèñ è áëèæëåæàùèè òåððèòîðèè ñåë, Êÿíäàëý Áàø è Íàâàëà Àäæàëý îò ðóê ðàçáîéíè÷åé øàéêè êóðäà Òàèî áåãè â 1918ã. Ïîãèáëî 800 ÷åëîâåê, ñðåäè êîòîðûõ òîëüêî 19 ÷åëîâåê áûëî èç ðîäà Ðàøèòý Àéîé. Èç ñåëà Ïîøò òîãî æå ðàéîíà áûëî óáèòî 54 ÷åëîâåê.

11.         Èç äðóãèõ ñåë òîãî æå ðàéîíà ñî ñòîðîíû êóðäà Òàèî áåãè áûëî èçãíàíîâ ãëóáèíû îêîëî 600 ÷åëîâåê.

12.         Íà ïðèëåãàþùåé ê ñåëå Øàìèðàì òåððèòîðèè ðàéîíà Àøòàðàê Ãðàñîðè â 1918ã. â îäèí äåíü áûëî óáèòî 24 ÷åëîâåê.

Ïîíÿòíî, ÷òî îñîáåííî äëÿ ñïåöèàëèñòîâ áûëî áû èíòåðåñíî óçíàòü, â  æèòåëüñòâà è ñêîëüêî åçèäîâ ñòàëè æåðòâàìè òóðêîâ è êóðäîâ. È òàê, ïî âåðíûì èñòî÷íèêàì, äî ïåðâîé ìèðîâîé âîéíû, íà òåððèòîðèè Îñìàíñêîé èìïåðèè æèëè áîëåå 750.000 åçèäîâ, èç êîòîðûõ 500.000 ïîãèáëè îò ìå÷à, à 250.000 áûëè ðàñïðåäåëåíû ñëåäóþùèì îáðàçîì:

1.            Íà òåððèòîðèþ ñåâåðíîé ÷àñòè Èðàêà â ìåñòî ïðîæèâàíèÿ ïîä íàçâàíèåì Åçäèñòàí: îêðóæàþùèå òåððèòîðèè ãîðû Ñèíäæàð, Ìóñóë, Ðíäàâàí, ñåëî Ôàêèðîâ, Àìàäèÿ, Äãîê, ñâÿùåííîå ìåñòî Ëàëø, Áàøèêà, Áàçàí è äð. ìåñòà ïðîæèâàíèÿ 100.000.

2.            Øòàòû Áàòìàíè è Äèàðáåêèðè 120.000

3.            Ýë – Êàìèøëè, Ñèðèÿ 15.000

4.            Àðìåíèÿ 12.500

5.            Ãðóçèÿ 3.000

Òàêèì îáðàçîì â êîíå÷íîì ñ÷åòå ñðåäè åçèäîâ ïðèáëèçèòåëüíî áûëî óáèòî 500.000 ÷åëîâåê.

Òóðåöêèé èñòîðèîãðàô Êÿòèá ×åëåáèí òàêæå äàåò ñâåäåíèÿ î òîì, ÷òî â 15-18 ââ íà ðàçíàõ òåððèòîðèÿõ Îñìàíñêîé èìïåðèè áûëè óíè÷òîæåíû îêîëî 300.000 åçèäîâ.

Ñïèñîê èñïîëüçóåìîé ëèòåðàòóðû.

1.    Ãàçåòà “Åçäèõàíà”, 2004ã. Íîìåð 8.

2.    Ãàçåòà “Åçäèõàíà”, 2005ã., íîìåð 1

3.    Ãàçåòà “Åçäèõàíà”, 2006ã., íîìåð 2

4.    À. Òîãå “Ãîëîñ íàøèõ ïðåäêîâ”, Å., 1997ã.,

íà ÿçûêå åçèäîâ.

5.    Àçèç Òàìîÿí “Ìû åçèäû”, Å., 2001ã.

Åùå ðàç îáðàùàÿñü ê Âàì, åçèäû ïðîñÿò è òðåáóþò ïðèçíàòü ñîâåðøåííûå  ïî îòíàøåíèþ ê íèì çëîäåÿíèÿ.

Ìû íå èìååì íè-êàêèõ òðåáîâàíèé, ñâÿçàííûõ ñ òåððèòîðèÿìè, à òðåáóåì äîñòîéíîãî âîçìåùåíèÿ ñîâåðøåííîãî ê íàøåìó íàðîäó çëîäåÿíèÿ.

                                                                                      

Äâàæäû íàðîäíûé ãåðîé,

                                                           Äîêòîð- ïðîôåññîð  íàðîäíîé èñòîðèè

                                 åçèäîâ è Áîãîñëîâèÿ

                                                             Ïðåçèäåíò íàðîäíîãî ñîþçà åçèäîâ ìèðà

                                                                                                           Àçèç Òàìîÿí  

Read More

Ամառային Ակադեմիա

ՍԻՐԱՆՈՒՅՇ ՃԱՄԲԱՐ

Վայոց Ձորի մարզում Եղեգիսի Սիրանույշ ճամբարում օգոստոսի 4-ից 25-ը  տեղի ունեցավ մի ծրագիր, որի նպատակն էր համախմբել ուսանողներին, քննարկել էկոլոգիական հիմնախնդիրներ: Ծրագիրը իրականացրեցին Սյունիք բարեգործական հասարակական կազմակերպությունը, գլխավորությամբ Սյունյաց թեմի առաջնորդ` Աբրահամ եպիսկոպոս Մկրտչյանի:

Ծրագրին մասնակցում էին ինչպես Եղեգնաձորի բուհերից, ազգային փոքրամասնություններից, այնպես էլ Վրաստանից եկած ուսանողներ: Ճամբարում բացի սեմինարներից, ներկայացվում էին նաև ազգային մշակութային ներկայացումներ,  խաղեր, արշավներ դեպի Վայոց Ձորի գեղատեսիլ վայրեր և այլն:

Ես Խդր Հաջոյանս, որ ներկայացնում էի այնտեղ եզդիական համայնքը, ծրագրից ձեռք բերեցի բավականին շատ տեղեկություններ, ընկերներ: Ինչն էր հետաքրքիր, որ չնայած շփվելու լեզուն ռուսերեն կամ անգլերենն էր,  սակայն ծրագրի շնորհիվ հայկական, նույնիսկ եզդիական առօրյա խոսակցական բավականին շատ բառերով էին խոսում նաև վրացի ուսանողները, ինչպես նաև ես և իմ մյուս ընկերները վրացական բառեր:

Այնտեղ տիրում էր հանդուրժողականությունը, սերը դիմացինի նկատմամբ, այնպիսի մթնոլորտ էր տիրում, այնպիսի ջերմ մթնոլորտ, որ ծրագրի ավարտի ժամանակ մեծ դժվարությամբ հեռացանք ճամբարից, դրանք իմ կյանքիս ամենահիշարժան պահերն էին:
Ինձ համար նաև մեծ ուրախություն էր, որ նաև եզդիերեն իմանալ ցանկացողներ կային և ես մեծ սիրով սովորեցնում էի նրանց: Նման ծրագրերի շնորհիվ դու ձեռք ես բերում ոչ միայն ընկերներ, այլև ճանաչում ես այլ ազգերի մշակութային բազմազանությունները:

Իմ ներկայացման ժամանակ ես ներկայացրեցի եզդիների պատմությունը, ավանդույթները, կրոնը, լեզուն և մշակութային այլ բազմազանությունները, իսկ ամենակարևոր պահը այն էր, որ այնտեղ բեմադրեցինք եզդիական հարսանիք, չնայած դրան, որ միայն ես էի եզդիական համայնքից, սակայն ես չզգացի դա և բոլորը մեծ սիրով ինձ օգնեցին իրականացնել այդ:

Ես հատուկ ցանկանում եմ թվարկել այն բոլոր անձանց անունները ովքեր այնտեղ ճամբարում էին:  Հատուկ շնորհակալություն կազմակերպիչներին  Մերի Սարգսյանին, Գևորգ Պետրոսյանին և Հասմիկ Սարգսյանին, լիդերներին` Արամ Մկրտչյանին, Արսեն Քիշմիրյանին, Գրիգոր Ջանոյանին, Ցիրա Կապանաձեին ու Քրիստինե Պետրոսյանին

և բոլոր ընկերներիս`

Նաիրի Խուդոյան, Դավիթ Խաչատրյան, Լիա Սայադյան, Հասմիկ Գալստյան, Մերի Դանիելյան, Աննա Մկրտչյան, Մելինե Առաքելյան, Անի Հարությունյան, Լիլիթ Կարապետյան, Անի Բաբայան, Իվլիտա, Ջեմմա Կարապետյան, Քրիստինա Մարտիրոսյան, Շուշան Գևորգյան, Սայադ Չոլոյան, Պերճուհի Հարությունյան, Զվիադ Դումբաձե, Շանգելիա Շորենա, Իրակլի Կինցուրաշվիլի, Նատիա Կախաձե, Նատիա Օսիտաշվիլի, Դավիդ Դավիթաձե, Եկատերինե Վասաձե, Ռուզաննա Բաբայան, Սուսաննա Դավթյան, Հերմինե Ավետիսյան, Լուսինե Կարապետյան, Մարիամ Մաթևոսյան, Լուսինե Բաբայան, Պապովյան Ռուբեն, Լաշա Շոտաձե, Դավիդ Ձիձիշվիլի, Անուշ Մկրտչյան, Անիտա Մկրտչյան ինչպես նաև Վան, Նարեկ Կնյազյան, Մանե Անանյան և Մառա:

Read More

Ղարաբաղյան պատերազմ` եզդիների մասնակցությունը

ԵԶԴԻՆԵՐԻ ՄԵԾ ԱՎԱՆԴԸ

Սադոյան Ագիտ

Ә’гите Ә’мәр
 (1957-1991)

Ագիտ Սադոյանը կարծես ծնվել էր ֆիդայի դառնալու համար: Նրա արտաքինը, հպարտ տեսքը, հաղթելու հավատը ոգևորում էին բոլորին, մղում հաղթանակի: Նա` Արմավիրի մարզի Երասխահուն գյուղում 1957 թվականին ծնված Ագիտ Սադոյանը, հանրապետության առաջին ֆիդայիներից էր, որը կամավոր մեկնեց Արցախ, մասնակցեց բազմաթիվ մարտերի, դարձավ մարտական ընկերների, բոլորի սիրելին: Նրա համար անընդունելի էր նահանջը, միշտ ձգտում էր հաղթանակի, պատրաստ էր հանուն այդ հաղթանակի զոհաբերել ամենաթանկը` կյանքը:

            Ազատամարտերում հյուծված, առողջությունը կորցրած, վերադառնալով տուն, իր ընտանիքի գիրկը, նա վախճանվեց անժամանակ, 1991 թվականի մայիսի 31-ին, թաղվեց Արմավիրի մարզի Երասխահուն գյուղում:

            Ագիտ Սադոյանն ամուսնացած էր, ունի չորս երեխա, որոնք սրբությամբ են պահում իրենց հերոս հայրիկի հիշատակը:

<< ՄԵՆՔ ԵԶԴԻ ԵՆՔ >>  Գրքից

Read More