Եզդիների Ցեղասպանություն Իրաքում
NATION - YEZIDI, RELIGION - SHARFADIN, LANGUAGE - YEZIDISH
В Грузии, в городе Рустави - с 17-23 ноября - состоялся - вторая часть проекта Caucult. Участники проекта были из Армении, Грузии и Азербайджана, и конечно среди участников были и другие национальности. Первый заместитель президента Национального Союза Езидов Хдр Аджоян представил Армению, и Езидов, со сторони ''Националного союза Езидов'' орг.
Դասընթացն իրականացվել է Միջմշակութային
ուսումնասիրությունների, ուսուցման և երկխոսությունների
միջազգային կենտրոն ՀԿ կողմից CAUCULT
Կովկասյան մշակութային նախաձեռնությունների ցանց ծրագրի շրջանակներում: CAUCULT-ը միջազգային, միջմշակութային ծրագիր է, որը խթանում է Հարավային Կովկասում
էթնիկ, կրոնական և մշակութային բազմազանությանը նպաստող նախաձեռնությունները: Ծրագրի
նպատակն է բացահայտել Կովկասում մշակութային
բազմազանությունը՝ որպես առաջընթացի և բարգավաճ զարգացման կարևոր նախապայման:
Ծրագրի տևողության 3 տարիների ընթացքում ընտրված մշակութային դերակատարների թիմը
կմասնակցի մի շարք դասընթացների և այլ միջոցառումների՝ իրենց հետագա գործունեության
մեջ միջմշակութային երկխոսությունը խթանելու նպատակով: CAUCULTը միջազգային ծրագրի
է, որը զուգահեռ իրականացվում է Հայաստանում, Վրաստանում և Ադրբեջանում և համակարգվում
Ավստրիայից և Լիտվայից ներգրավված գործընկերների կողմից:
Throughout the 3 years duration of the programme
the selected cultural actors will be trained and empowered to promote cultural
diversity and intercultural dialogue within the country. CAUCULT is an
international programme, which is implemented in Armenia, Georgia and
Azerbaijan parallel/in the same time and coordinated by partners from Austria
and Lithuania.
On October 15, 2012; Mr. Khoudeida Ibrahim Fendi, the clan leader of the Al-Waskan tribe of Sumouqa in Huttin village (Dugorke) was arrested by the KRG’s Asayish (security forces). Mr. Fendi was arrested because he was working and defending the Yezidis rights in Northern Iraq and particularly in Sinjar region, where the Yezidis human rights are being abused by the KRG.
15 октября 2012; г. Худеда Ибраим Фенди, лидер клана племени Симока в деревне Хуттин (Dugorke) был арестован «Asayish» KRG (силы безопасности). Г. Фенди был арестован, потому что он активный защитник Прав Езидов, в Северном Ираке и особенно в области Синджар, где Правами Езидов злоупотребляет KRG.
Հոկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի Անգլիական այգում տեղի ունեցավ համերգային միջոցառում նվիրված Էրեբունի-Երևան 2794 ամյակին: Որտեղ ՀՀ ազգային փոքրամասնությունները ներկայացնում էին իրենց ազգային երգ-երաժշտությունը: Միջոցառմանը ներկա էին գտնվում պետական պաշտոնյաներ, ՀՀ ԱԺ մարդու իրավունքների փորձագետ Սիաբանդ Բաքոյանը: Եզդիական համայնքը ներկայացնում էր Ազիզ Թամոյանի անվան ''Եզդիստան'' համույթը, եզդիական "Գովընդ", "Բըշերի" եզդիական ազգային պարերով և "Ասմար", "Դալալ", "Ֆինջան" երգերով, երգիչ` Համիկ Թամոյանը, երգչուհի` Մարինա Իբրահիմյան, գեղարվեստական ղեկավար Խդր Հաջոյան:
«Եզդիերեն գրքերը մեզ լուսավորություն են բերելու: Մենք լուսավորություն ենք ուզում տարածել, բոլոր եզդիները պետք է լիարժեք տիրապետեն իրենց մայրենի լեզուն» - այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ անդրադառնալով ՀՀ կառավարության աջակցությամբ եզդիների համար մայրենի լեզվի դասագրքերի լույս տեսնելուն, ասաց Աշխարհի եզդիների միության նախագահ Ազիզ Թամոյանը:
«Երկնքից երեք խնձոր ընկավ…» հեքիաթասացության եւ բարբառի 4-րդ փառատոնի եզրափակիչ փուլը կանցկացվի սեպտեմբերի 28-ին, 29-ին և 30-ին Հովհաննես Թումանյանի թանգարանում: Եզրափակիչի առաջին օրը ելույթ կունենան 13 մասնակից, երկրորդ օրը` 12, իսկ ահա վերջին օրը կլինի մրցանակաբաշխությունը: Փառատոնին կմասնակցեն բոլոր նրանք, ովքեր սիրում են պատմել իրենց տարածաշրջանի կամ նախնիների ծննդավայրի հեքիաթները եւ տիրապետում են բարբառի, քանի որ հեքիաթները պատմվելու են բացառապես բարբառներով:

Հուլիսի 13-ից նոյեմբերի 30-ը «Ակտիվ երիտասարդ քաղաքացիների նախաձեռնություն» ՀԿ-ն Եվրոպական Երիտասարդական Հիմնադրամի աջակցությամբ իրականացնում է «Բոլորս ապրում ենք մեկ երկնքի տակ» ծրագիրը: Ծրագրի նպատակն է աջակցել Հայաստանում բնակվող 11 ազգային փոքրամասնությունների և մեծամասնության 26 երիտասարդ առաջնորդներին ակտիվ մասնակցել համայնքային կյանքին:
Ծրագրի թիրախ խումբ են հանդիսանում Հայաստանում բնակվող ազգային փոքարմասնությունների և մեծամասնության երիտասարդ առաջնորդները, ովքեր ակտիվ են իրենց համայնքներում, կազմակերպությունում, ակումբներում և կենտրոններում, ովքեր հանդես կգան որպես բազմակրողներ և կփոխանցեն ծրագրի ընթացքում ստացած գիտելիքներն և հմտությունները:
Օգոստոսի 19-25-ը Աղավնաձորում տեղի ունեցած ծրագրի ուսուցողական դասընթացը ավարտվեց և մասնակիցները մեծ գոհունակությամբ վերադարձան Երևան: Ծրագրում նաև նախատեսված էր մշակութային մաս, որտեղ եզդիական համայնքը ներկայացնում էր իր ազգային տարազը, երգը, գովընդ պարը, ինչպես նաև ծրագրի մասնակիցների կողմից մեծ հետաքրքրության արժանացավ եզդիական տոնական գաթան (որում դրված էր կոպեկ), այն պատրաստեցին ‘‘Սինջար’’ ՀԿ-ի նախագահ` Բորիս Թամոյանը և Եզդիների ազգային միության փոխնախագահ` Խդր Հաջոյանը: Ծրագրի մասնակիցների կողմից նաև մշակվեց սոցիալական հոլովակի սցենար, որն այժմ գտնվում է պատրաստման փուլում:
![]() |
| Բորիս Թամոյան |
Բ. Թամոյանը «Ազգ»-ի հետ զրույցում հույս հայտնեց, որ Հայաստանում անտարբեր չեն լինի. «Իրաքում եզդիների համար այս անտանելի վիճակի դեմ պետք է պայքարի քաղաքակիրթ աշխարհը: Նման վայրագությունների վրա աչք փակելը բերում է ավելի մեծ դժբախտությունների, ինչպիսին հայերի կոտորածն էր Օսմանյան Թուրքիայում»: Ընդգծենք, որ «Սիջար» եզդիների ազգային միավորում հասարակական կազմակերպությունը նամակով դիմել է ՀՀ նախագահին, ԱԺ նախագահին եւ «Ժառանգություն», ՀԱԿ, ԲՀԿ կուսակցություններին, որոնցից, ինչպես Բորիս Թամոյանը հաղորդեց, արձագանքել է միայն «Ժառանգություն» կուսակցության մամուլի խոսնակ Հովսեփ Խուրշուդյանը իր Facebook սոցցանցի էջում` հետեւյալ գրառմամբ. «Շուրջ 50.000 եզդիներ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներն են եւ ունեն բոլոր իրավունքները մեր պետության կողմից իրենց շահերը պաշտպանելու, այդ թվումՙ Հայաստանի տարածքից դուրս, արտաքին գերատեսչության խողովակներով: Տարիներ շարունակ Իրաքի հյուսիսում բնակվող եզդիները ենթարկվում են հալածանքների իրենց ազգային, կրոնական պատկանելության համար: Սա մի յուրահատուկ «սպիտակ» եղեռն է, ավելի քան 500.000 եզդիներ լքել են իրենց պատմական բնօրրանը:
Եզդիների իրավունքներն առաջին հերթին խախտվում են նորաստեղծ Քուրդիստանի ղեկավարության կողմից: Քրդական իշխանությունների նպատակն է արտաքսել բոլոր եզդիներին եզդիաբնակ քաղաքներից ու գյուղերից: Կարծում եմ հանձինս եզդիների Հայաստանը ոչ միայն ունի լավ քաղաքացիներ իր սահմաններից ներս, այլեւ կարող է ձեռք բերել վստահելի եւ հավատարիմ դաշնակից իր սահմաններից դուրսՙ Իրաքում, Թուրքիայում, Սիրիայում, Իրանում եւ Վրաստանում եւ Ռուսաստանում: Սակայն դրա համար անհրաժեշտ է սրտացավ եւ հոգատար վերաբերմունք տարածաշրջանի այս հինավուրց ժողովրդի հանդեպ: Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է գործադրի բոլոր ջանքերըՙ թույլ չտալու համար, որ Հյուսիսային Իրաքը ամբողջապես դատարկվի եզդիներից»:
Բ. Թամոյանը անդրադարձավ նաեւ եզդի ժողովրդի հանդեպ պարբերաբար կրկնվող հալածանքներին, որը 2003 թ.-ից ավելի դաժան եւ մեծ ծավալ է ստացելՙ 2003 թվականին ազգությամբ եզդիներին թույլատրվում էր ընդհանուր շուկաներից առեւտուր կատարել եւ օգտվել հանրային նշանակության օբյեկտներից` հատուկ սահմանված ժամերի: 2007 թվականի ապրիլի 23-ին քուրդ ծայրահեղականները, Հյուսիսային Իրաքում, Մոսուլ քաղաքից ոչ հեռու, կանգնեցնելով բանվորական ավտոբուսը` իջեցրել էին ազգությամբ եզդի 23 ուղեւորի եւ տեղում գնդակահարել` ազգային պատկանելության համար, սպանվածների թվում կային նաեւ կանայք:
2007 թվականի օգօստոսի 14-15-ը Հյուսիսային Իրաքի տարածքում, Մոսուլ քաղաքից 15 մղոն հեռու եզդիաբնակ երկու գյուղ հարձակման ենթարկվեցին, որի հետեւանքով զոհվեց ավելի քան 1000 եզդի, այդ թվում` կանայք ու երեխաներ: 2011 թվականի դեկտեմբերի 2-ին կրկին եզդիաբնակ շրջանները ենթարկվեցին հարձակումների` կրկին քրդերի կողմից: Այս հարձակման ընթացքում հայտնի չդարձավ մարդկային կորուստների չափը, սակայն տեղի եզդիներին եւ ասորիներին հասցվեց նյութական մեծ վնաս, քանի որ հարձակման էին ենթարկվել հիմնականում մշակութային, առեւտրային եւ բիզնես նշանակություն ունեցող օբյեկտներ:

Եզդիների միության ակտիվիստների ջանքերով հայոց բանակի համար հանգանակվեց վեց միլիոն ռուբլի, որը տրանադրվեց Ղարաբաղի օգնության հիմադրամին, ազատամարտիկների ընտանիքներին: Ազգային միության Նաիրիի շրջանային կոմիտեի նախագահ Սուրիկ (Սուտո) Ավդալյանն իր անձնական ունեցվածքից տասնմեկ տոննա միս ուղարկեց ռազմաճակատ: Այդպիսի նվիրյալներից են Ուսկե Շաբաբյանը, Աբաս Ուսոյանը, Ամարե Բագեն, Մհե Կակեն և շատ ուրիշներ, որոնք իրենց անշահախնդիր օգնությամբ նպաստեցին հաղթանակի գործին: Իսմայիլ Շարոյանի (Իսո), Թեմուր Զեյդինյանի, Գագիկ Հաջոյանի աճյուններն ամփոփված են Եռաբլուրում: Հերոսի լուսապսակով են զարդարված Օմար Ավդալյանի, Մուսա Բաքիրյանի, Ագիտ Սադոյանի, Սահիդ Միրզոյանի, Բրո Գալոյանի, Բարզանի Խուդոյանի, Ղուլիխան Սուլթանյանի և մյուս զոհված ազատամարտիկների անունները, մարտիկներ, որ անմահացան կռվի ճամփեքում, դարձան հավերժի ճամփորդներ: Ազիզ Թամոյանին այսօր մտահոգված է ոչ միայն զոհված ազատամարտիկների ընտանիքներին օգնելու հարցերով, այլև զգալի աշխատանք է տանում զոհված եզդիների անունով փողոցներ, դպրոցներ, նույնիսկ գյուղ անվանակոչելու ուղղությամբ:![]() |
| Ձախից` Եզդի Արաբ Սուրիկ |
![]() |
| Ազիզ Թամոյան |
![]() |
| From right Misha Aloyan |
Российский боксер Миша Алоян (до 52 кг) - по национальности Езид, вышел в полуфинал олимпийского боксерского турнира в Лондоне, победив в четвертьфинале пуэрториканского боксера Хэйвьера Синтрона Окасио со счетом 23:13 (по раундам - 5:2, 8:5 и 10:6). В третьей трехминутке рефери отсчитал нокдаун представителю Пуэрто-Рико.
Ирo нетa к'oме әwә, wәки к'ьлaм бь нoтa бенә ньвисaре у к'ьтев бе дәрxьстьне, wәки пәйhaтие мә hинвьн у әв кьлaм нәйнә биркьрьне. Сaлa 1988-aдa h'әтaни р'oжa ирo к'oмa «Мерxaс» к'еф у шaйе Эздиa у гәлә кoнцерт дьнә дәрбaзкьрьне чa Әрмәнистaне, Урьсете, ьсaжи дәwләте мaин. Сaзбәнде к'oмa «Мерxaс» дьминьн ль дәwләтa Русиaйе qәзa Йaрoслaвле шәhәре Tутaеве. Ирo әwләде waн дәст сaзбәндие кьрьнә, кöр'е Севo Ишxaн скрипке ледьxә у hиндьвә к'oлещa сaзбәндтие шәhәре Йaрoслaвледa, кöр'е К'әмaл Эдo у Р'oмaн xьлaзкьрьн мәктәвa сaзбәндтие Әрмәнистaне – Эдo кьлaрнете ледьдә, Р'oмaн синтезaтoре, ьсaжи Р'oмaн hиндьвә ль Университетa Дoктьрие Эривaне.